Arama Geçmişin Yalan Söylemez: Yapay Zekâ Bizi Çözdü mü?

 


Geçen gün kendi kendime düşünürken yakaladım kendimi: "Acaba beni benden daha iyi tanıyan biri var mı bu hayatta?" Anne babamız, en yakın arkadaşımız ya da hayat arkadaşımız... Tam duygusal bir yere bağlayıp romantikleşecekken aklıma birden ekranın arkasında sessizce bekleyen o şey geldi: Yapay zekâ.

Şaka bir yana, hiç düşündün mü bunu? Sabaha karşı saat 3'te "Ağaçlar uyur mu?" diye arama yaptığını kaç kişi biliyor? Ya da eski sevgilinin profilinde gezinirken yanlışlıkla beş yıl önceki fotoğrafını beğenmemek için soğuk terler döktüğünü? Yapay zekâ biliyor. Üstelik yargılamıyor da! "Bu saatte bu ne saçma soru" demiyor, "Sen hâlâ orada mısın dostum?" diye dalga geçmiyor. Efendi gibi cevabını veriyor.

İşin garip tarafı, biz kendimize bile dürüst olamadığımız anlarda algoritmalar bizi tıkır tıkır çözüyor. Mesela sen her pazartesi "Bu hafta kesinlikle sağlıklı besleneceğim, spora başlıyorum" diye kendine pembe yalanlar söylerken; izleme geçmişin, sepetine ekleyip bıraktığın tatlılar ve sosyal medya akışın sana bıyık altından gülüyor. Algoritma senin gerçekte kim olduğunu, idealindeki "ben"den çok daha iyi biliyor. Sen kendini maraton koşucusu sanıyorsun, o ise senin "en iyi dizi izleme pozisyonunu" arayan biri olduğunu tescillemiş bile.

Peki, yapay zekâ bizi gerçekten bizden daha iyi tanıyor mu?

Verisel olarak evet, tartışmasız. Hangi müzikte hüzünlendiğini, hangi reklama tıklama ihtimalinin yüksek olduğunu, hatta ne zaman depresyona girmeye meyilli olduğunu istatistiksel olarak senden önce tahmin edebilir. Ama o sadece izleri takip ediyor.

O verilerin arkasındaki o karmakarışık, mantıksız ve şahane insani hisleri anlayabilir mi? Hiç sanmıyorum. Yağmurlu bir günde içinin neden sebepsizce burkulduğunu, çocukluğundaki bir kokunun seni nasıl 20 yıl geriye götürdüğünü ya da mantığın "yapma" derken kalbinin neden "atla" dediğini bir kod satırına sığdırmak pek mümkün değil. Yapay zekâ senin ne yapacağını tahmin edebilir ama o an ne hissettiğini asla tam olarak deneyimleyemez.

Yani özetle; dijital ayak izlerimizi bizden iyi takip ettiği kesin. Bize özel reklam çıkarırken adeta bir zihin okuyucu gibi davranmasına da alıştık. Ama varsın bizim mantıksız kararlarımız, ani duygu değişimlerimiz ve "Ben bile kendimi anlamıyorum" dediğimiz o karmaşık anlarımız bize kalsın.

Sonuçta en gelişmiş algoritma bile bir pazar kahvaltısının keyfini ya da içinizi ısıtan bir dost sohbetini taklit edemez... Şimdilik!

Sen ne dersin, seni senden iyi çözen bir algoritmayla karşılaştın mı hiç, yoksa "Beni kimse anlayamaz" diyenlerden misin?

Yapay zekanın bizi ne kadar çözebildiğini tartışırken işin varoluşsal ve ruhsal boyutuna da değindiğimiz Ruh ve Algoritma: Yapay Zekâ İnsanlığın En Büyük Aynası mı Oluyor? başlıklı yazımıza da mutlaka göz atın.

Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

"İlk Kez Gördüğümüz Birini Neden Yıllardır Tanıyor Gibi Hissederiz?"

Resim
  Bazen hiç tanımadığınız bir şehre gider, bir sokaktan geçerken orayı daha önce avucunuzun içi gibi bildiğinizi hissedersiniz. Ya da daha çarpıcısı; hayatınıza yeni giren bir yabancıyla iki çift laf ettikten sonra, içinizden bir ses size o insanı yıllardır, hatta belki de asırlardır tanıdığınızı fısıldar. Aradaki tüm resmiyet duvarları anında yıkılır, kelimeler akıp gider ve ruhunuz derin bir "evine dönmüşlük" hissiyle kaplanır. ​Mantığınız "Bu insanı daha yeni gördün" derken, kalbiniz " Onu çok iyi tanıyorsun " diye diretir. ​Peki ama neden bazı ruhlar birbirine bu kadar aşinadır? Ve hayat, tesadüf süsü verdiği bu mistik karşılaşmaları önümüze nasıl çıkarır? ​Frekansların Sessiz Anlaşması ​Modern bilim buna psikolojik bir projeksiyon, geçmişteki tanıdık yüzlerin zihindeki bir yansıması diyebilir. Ancak ruhsal boyutta bu durum, kelimelerin ötesinde bir frekans senkronizasyonudur. Her insanın etrafına yaydığı görünmez bir enerji alanı, bir ruhsal imz...
Read more »

​Arkeologların Masa Başında Unuttuğu Gerçek: Göbeklitepe Aslında Bir Korku Filmi miydi?

Resim
  Bugün size tarih kitaplarında anlatılan o sıkıcı, steril ve "insanlık yavaş yavaş gelişti" masallarını bir kenara bıraktıracak bir hikaye anlatacağım. Şanlıurfa’daki o gizemli tepeye, Göbeklitepe’ye gideceğiz. Ama bu sefer bir turist gibi değil, insan psikolojisini çözmeye çalışan birer dedektif gibi bakacağız. ​Çünkü orada, 12.000 yıl önce yaşanmış muazzam bir adanmışlık ve hemen ardından gelen büyük bir dehşet gizli. ​Ezberleri Bozan Gerçek: Önce İnanç Geldi! ​Yıllarca bize ne dediler? "İnsanlar önce tarımı buldu, yerleşik hayata geçti, karnını doyurdu, sonra boş vaktinde hadi tapınak yapalım dedi. " Külliyen yalan! Göbeklitepe bu teoriyi yerle bir etti. ​ Orada ne su vardı, ne ev, ne de tarım. İnsanlar hala avcı-toplayıcıydı. Urfa ovasının bereketiyle karınlarını doyurur doyurmaz, henüz kafalarını sokacak bir evleri bile yokken o devasa, üstü açık tapınakları diktiler. Yani insanoğlunun ilk derdi konfor değil, Yaratıcıya yönelmekti. ​ Fiziksel olarak tıpkı bizi...
Read more »

"Aydınlığa Giden Yol Neden Kendi Karanlığımızdan Geçer?

Resim
                                              Hayatımız boyunca hep bir aydınlık arayışı içindeyizdir. Huzurlu bir zihin, dingin bir ruh, her şeyin yolunda gittiği o "ak" ve saf alan… Ancak çoğumuzun gözden kaçırdığı mistik bir kural vardır: Gecenin en koyu anı yaşanmadan, şafak sökmez. Ruhun o en berrak, en aydınlık tarafıyla tanışmak, vitrinde duran hazır bir hediyeyi almak kadar kolay değildir. O ışığa ulaşmak için, önce kendi içimizdeki o ürkütücü gölgelerle yüzleşmek zorundayızdır. ​ Peki ama neden sistem böyle işler? Ve biz bu karanlık tünellerden geçerek ruhumuzun o saf beyazlığına nasıl ulaşırız? ​Kaçtığımız Gölgeler Aslında Kim? ​İsviçreli ünlü psikiyatr Carl Jung, insanın toplumdan ve hatta kendisinden gizlediği, bastırdığı tüm duygularına, korkularına ve kırgınlıklarına "Gölge" der. Bizler kırılmaktan korktuğumuz için duvarlar öreriz, zayıf görünmemek için maske...
Read more »

"Rüyaları Neden Unuturuz? Zihnimizin Perde Arkasındaki Sır

Resim
Her gece yastığa başımızı koyduğumuzda, fiziksel dünyanın tüm sınırlarını arkamızda bırakıp muazzam bir yolculuğa çıkarız. Rüyalarımızda uçarız, hiç görmediğimiz mekanlarda dolaşır, zamansız fırtınaların ortasında kalırız. O an her şey o kadar gerçektir ki, kalbimizin ritmini göğsümüzde hissederiz. Ancak gözlerimizi açtığımız o ilk saniyede, sanki sihirli bir el devreye girer ve o koca evreni bir sis bulutu gibi yok eder. Geriye sadece parmaklarımızın arasından kayıp giden, yakalamaya çalıştıkça uzaklaşan soluk bir his kalır. ​Peki ama neden? Zihnimiz her gece bizzat inşa ettiği bu devasa sinema filmini, sabah olduğunda neden bizden saklar? Ruhun bu gizemli unutuşunun arkasında ne yatıyor? ​Bilimin Cevabı: Kimyasal Bir Hafıza Silgisi ​Nöroloji ve uyku bilimi, r üyaları unutmamızı beynimizin çalışma prensiplerine bağlar. Biz uyurken, özellikle rüya gördüğümüz REM uykusu evresinde, beynimizin mantık, zaman algısı ve uzun süreli hafızadan sorumlu olan ön lobu (prefrontal korteks) büyük...
Read more »